Osteoporoza należy do chorób metabolicznych kości. Wraz z wiekiem i starzeniem się organizmu w układzie kostnym zachodzą zmiany jakościowe i ilościowe. Zmienia się struktura kości oraz zmniejsza się jej gęstość mineralna. Po ukończeniu 65. roku życia w każdej kolejnej dekadzie ryzyko złamań zwiększa się dwukrotnie. Jak zapobiegać osteoporozie zanim pojawią się jej pierwsze symptomy?

Osteoporoza – co to jest? Przebieg choroby i objawy

U kobiet cierpiących na osteoporozę stopniowo zanika tkanka kostna. Z czasem kość staje się miękka i swoją strukturą przypomina gąbkę. Choroba przebiega bezobjawowo, a zmian ilościowych i jakościowych w tkance kostnej się nie odczuwa. Dopiero kiedy dochodzi do złamania z błahego powodu (w bardzo zaawansowanym stadium choroby nawet kichnięcie może spowodować przerwanie kręgów szyjnych), odkrywamy, co rzeczywiście dolega. Osteoporoza rozwija się przez lata, jednak nie dotyczy tylko kobiet po menopauzie i w podeszłym wieku. Osoby młode z problemami hormonalnymi (np. z nadczynnością tarczycy), dostarczające sobie w diecie małych ilości wapnia i białka oraz zaniedbujące przyjmowanie witaminy D, są również narażone na osteoporozę.

Osteoporoza objawia się złamaniami. Często dochodzi do pęknięcia kości szyjki udowej, a taka kontuzja u 20% kobiet kończy się śmiercią. Złamanie jest na tyle poważne, że na dłuższy czas unieruchamia starszą osobę. Długotrwałe leżenie prowadzi do kolejnych problemów zdrowotnych, w tym trudności z oddychaniem i wydolnością krążeniową.

Profilaktyka osteoporozy – czy można przeciwdziałać chorobie?

Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia osteoporozy, na które mamy wpływ należy m.in. uboga dieta, brak aktywności fizycznej i palenie tytoniu.

Kości zaczynają budować się w wieku płodowym i już od tego momentu muszą otrzymywać odpowiednie ilości wapnia, białka i witaminy D3. Geny programują to, jaką szczytową gęstość kości możemy osiągnąć do okresu dorosłości. Jednak to od nas zależy, czy wykorzystamy potencjał naszej tkanki kostnej. W okresie intensywnego wzrostu potrzebujemy diety bogatej w składniki odżywcze (wapń, białko, witaminę D3), które wspomogą mineralizację kości. Potrzebujemy również regularnego ruchu, bo aktywność fizyczna także wpływa na lepszą jakościowo tkankę kostną.

Tkanka kostna w ciągu całego naszego życia ulega mineralizacji i demineralizacji. Kiedy jesteśmy młodzi, procesy konstrukcyjne (czyli te budujące kościec) przeważają nad procesami dekonstrukcyjnymi (czyli procesami niszczenia tkanki kostnej). Jeśli w okresie dzieciństwa i wczesnej młodości zadbamy o zbudowanie mocnych i zdrowych kości, w trzeciej i czwartej dekadzie życia nadal będziemy cieszyć się ich dobrym stanem.

Man with painful knee joint. Skeleton visible with red area marked.

Dieta na zdrowe i silne kości

Żeby kości były wytrzymałe i zdrowe, nasza dieta musi obfitować w kluczowe składniki odżywcze. Do zbudowania mocnego kośćca potrzebujemy wapnia. Pierwiastek z kolei wymaga odpowiednich ilości witaminy D, żeby mógł wchłonąć się do organizmu. Oprócz tego musimy stale dostarczać sobie białka, magnezu, witaminy K i cynku.

Dzienne zapotrzebowanie dorosłej osoby na wapń to 700 mg pierwiastka. Jedząc różnorodne produkty i stosując zbilansowaną dietę, możemy bez problemu dostarczyć sobie odpowiednich ilości mikroelementu. Dobre źródła wapnia to m.in.

  • ser, mleko i inne przetwory mleczne,
  • zielone warzywa liściaste (brokuły, kapusta, ale nie szpinak),
  • warzywa strączkowe,
  • nasiona soi,
  • tofu,
  • napoje sojowe z dodatkiem wapnia,
  • orzechy,
  • sardynki.

Niedobory wapnia możemy uzupełniać produktami leczniczymi zawierającymi wapń. Choć preparat kupimy bez recepty, przyjmujemy go tylko wtedy, kiedy zaleci nam go lekarz.

Niezbędną do budowania kości witaminę D, dostarczymy sobie, jedząc tłuste ryby, jajka i produkty wzmacniane tą witaminą. Witamina D wytwarza się w organizmie podczas ekspozycji na słońce. Ponieważ jednak słonecznych dni w ciągu roku jest stosunkowo mało, witaminę D musimy suplementować. Z pożywieniem również trudno dostarczyć sobie jej odpowiednie ilości.

Badania na osteoporozę – jak sprawdzić, czy kości zaczynają słabnąć?

Żeby zdiagnozować chorobę, wykonuje się densytometrię. Badanie diagnostyczne z wykorzystaniem aparatu rentgenowskiego ocenia gęstość kości. Na podstawie badania stwierdza się, czy doszło do pogorszenia jakości tkanki kostnej i czy u danej osoby rozpoczęła się osteoporoza.

W przypadku rozpoznania choroby podejmuje się odpowiednie leczenie z zastosowaniem środków zapobiegających dalszą utratę masy kostnej. Dodatkowo lekarz może zalecić stosowanie leków stymulujących odbudowę kośćca. Oprócz leczenia farmakologicznego trzeba zadbać jeszcze o odpowiednią dietę. W tym przypadku najlepiej skorzystać z porady dietetyka, który ułoży dla nas zbilansowany jadłospis uzupełniający braki mikroelementów niezbędnych dla zdrowia kości.

Osteoporoza to nie wyrok. Każda z nas może zadbać o silne kości i ich dobrą mineralizację. Wystarczy dobra dieta, przyjmowanie koniecznych suplementów (witamina D), codzienna dawka ruchu oraz ograniczanie używek (alkohol, papierosy).

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem

Źródła:

  • https://www.healthline.com/health/osteoporosis#medications
  • https://www.nhs.uk/live-well/healthy-body/food-for-strong-bones/
  • https://www.pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne/profilaktyka-osteoporozy
  • https://www.mp.pl/paim/en/node/576/pdf

ZOSTAW ODPOWIEDŹ